28.07 / Marcel Duchamp / Μαρσέλ Ντισάν

Ο Γάλλος καλλιτέχνης και θεωρητικός, που επηρέασε σημαντικά τη μεταπολεμική τέχνη σε Ευρώπη και Αμερική, γεννήθηκε σαν σήμερα 28 Ιουλίου 1887.
Με μια καριέρα έξι δεκαετιών και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, ο Duchamp αποτελεί μία από τις σημαντικότερες φυσιογνωμίες στην πρωτοπορία της τέχνης του 20ού αιώνα. Τα πρώτα έργα του, που δημιούργησε στη Μονμάρτρη χαρακτηρίζονται σήμερα ως μετά-ιμπρεσιονιστικά. Από τους εισηγητές του ντανταϊσμού, δημιούργησε στην ακμή του συμβολισμού και παρέμεινε συμβολιστής σε όλη του τη ζωή. Θεωρήθηκε ένας από τους πραγματικά ελεύθερους ανθρώπους αυτής της εποχής, ο οποίος μαζί με τον Καντίνσκι και τον Μοντριάν ετοίμασαν το δρόμο για το μέλλον.
Η μη παραστατική τέχνη και ο φουτουρισμός διαμόρφωσαν την προσωπική του πορεία. Αμφισβήτησε τον ίδιο τον ορισμό του έργου τέχνης, εγκαινιάζοντας μια νέα εποχή δημιουργικής ελευθερίας - οι επιπτώσεις της οποίας εξακολουθούν να είναι αισθητές μέχρι σήμερα. Ενώ αντιστέκεται στους «-ισμούς», ο Duchamp συμμετείχε σε κινήματα της σύγχρονης τέχνης που κυμαίνονταν από τον Κυβισμό μέχρι τον Σουρεαλισμό και την Ποπ.
Ενώ συνεργάστηκε με τους ντανταϊστές, λίγο αργότερα συντάσσεται με την ομάδα των υπερρεαλιστών για τους οποίους αποτελεί την κεντρικότερη φυσιογνωμία της σύγχρονης τέχνης.
Οι αναζητήσεις του χαρακτηρίστηκαν από συνεχή επανεφεύρεση και σκόπιμη ασυνέπεια.
Το γνωστότερο έργο του είναι το έργο του Fountain (1917), μία λεκάνη αποχωρητηρίου που φέρει την υπογραφή "R. Mutt 1917". Το Δεκέμβριο του 2004 αυτό το έργο του, ανακηρύχθηκε το πλέον επιδραστικό έργο του 20ού αιώνα από 500 σημαντικούς ανθρώπους της βρετανικής τέχνης.
Το 1929 σταματά να ζωγραφίζει και εκφράζεται περισσότερο σε δισδιάστατα ή τρισδιάστατα σύμβολα και σε λογοπαίγνια με σκοπό να εξευτελίσουν τις κατεστημένες αντιλήψεις περί δημιουργίας στην τέχνη.
Mαζί με τον Pablo Picasso και τον Georges Braque, θεωρείται ως ένας από τους τρεις καλλιτέχνες που συνέβαλαν στην καθιέρωση της μεταβιομηχανικής προοπτικής στην ιστορία της τέχνης, και το έργο του θεωρείται ο πρόγονος της εννοιολογικής τέχνης.
Πέθανε στο Neuilly-sur-Seine της Γαλλίας στις 2 Οκτωβρίου 1968, σε ηλικία 81 ετών.
------------
Photo: PARIS BRENTAS (Fountain (1917), Tate Modern, Λονδίνο. Τα άλλα δύο από MoMA, Νέα Υόρκη-)