Το άλογο στο δωμάτιο 34

George Stubbs / Τζορτζ Σταμπς : ο διάσημος πίνακάς του Whistlejacket, με τον αραβικό επιβήτορα σε φυσικό μέγεθος, κρέμεται στην καρδιά της National Gallery (Εθνική Πινακοθήκη), στο Λονδίνο. Αυτοδίδακτος, ρομαντικός Άγγλος ζωγράφος, του 18ου αιώνα, είναι γνωστός για τους πίνακές του με άλογα. Το έργο του περιλαμβάνει ιστορικούς πίνακες, όμως απέκτησε φήμη για την μεγάλη δεξιότητά του στη ζωγραφική ζώων (άλογα, σκύλους, λιοντάρια, κλπ), επηρεασμένος από την αγάπη και τη μελέτη του για την ανατομία.

-------------

Δείτε το videopodcast στο YouTube κάνοντας κλικ επάνω

Ακούστε το podcast στο Spotify κάνοντας κλικ επάνω, ή στο Spotify for creators κάτω

---------------------

Από την Αγνή Κατσιούλα

---------------------

Το καθαρόαιμο άτι, ένα άλογο ελεύθερο, που δεν ιππεύεται, στέκεται όρθιο, σε έναν καμβά 3 μέτρων μπρος σε ένα ουδέτερο υποκίτρινο φόντο! Χωρίς αναβάτη, χωρίς ηνία ή σέλα, μας παρουσιάζεται κυριολεκτικά ως ένα αχαλίνωτο ελεύθερο πνεύμα. Σε στάση levade, που χρησιμοποιείται συχνά στην ιππική δεξιοτεχνία, στέκεται με το βάρος του στα πίσω πόδια του, με τα μπροστινά του ψηλά από το έδαφος, τραβηχτά προς το σώμα του. Η καταπόνηση στα πόδια του είναι εμφανής σε κάθε τένοντα και μυ, που απεικονίζει με ακρίβεια ο εκπληκτικός εικαστικός George Stubbs. Το έργο του ξεχώριζε από άλλους ζωγράφους ιπποειδών για την πλήρη κατανόησή του στην ανατομία των αλόγων. Λίγα χρόνια μετά τη ζωγραφική του Whistlejacket, ο Stubbs πέρασε 18 μήνες ανατέμνοντας και σχεδιάζοντας κουφάρια αλόγων σε έναν αχυρώνα στο Λινκολνσάιρ, με αποκορύφωμα τη δημοσίευση του έργου του "Anatomy of the Horse" το 1766. Πραγματικά απίστευτες, οι εικόνες αλόγων του Stubbs εξακολουθούν να είναι από τις πιο ακριβείς που έχουν ζωγραφιστεί ποτέ, ενώ παράλληλα αποτυπώνουν τους μοναδικούς χαρακτήρες των όμορφων τετράποδων.

** Πρόσφατα μπήκαμε στον κόσμο του οραματιστή Βρετανού ζωγράφου θαυμάζοντας επίσης το πορτρέτο ενός αλόγου κούρσας που εκτρέφεται, τον «Scrub», πλαισιωμένο και από άλλα έργα του Stubbs, σε μια μικρή έκθεση στο Δωμάτιο 1 της Πινακοθήκης στην πλατεία Τραφάλγκαρ σε κοντινή απόσταση, από το μνημειώδες Whistlejacket

-------------

Εδώ στο Λονδίνο, πολύ νωρίς, από τον Μάιο, ο ένας καύσωνας διαδέχεται τον άλλον με τις υψηλές θερμοκρασίες να σπάνε ιστορικά ρεκόρ, και με τους κατοίκους να προσπαθούν να προσαρμόσουν τις ζωές και την καθημερινότητα στις νέες εξουθενωτικές συνθήκες.

Εμείς που έχουμε ζήσει στην Μεσόγειο και βιώσαμε καύσωνες, πιστεύαμε αφελώς και υποστηρίζαμε στους εδώ φίλους μας, πως συνηθισμένοι θα ανταπεξέλθουμε στην ζέστη. Κι όμως εδώ τα πράγματα είναι τελείως διαφορετικά. Οι υποδομές της χώρας μπορεί επιτυχώς να ανταποκρίνονται στα κρύα του χειμώνα αλλά σίγουρα δεν υπάρχει η ίδια δυνατότητα στις ακραία υψηλές για το γεωγραφικό πλάτος θερμοκρασίες.

Η κλιματική κρίση που επήλθε ανεπιστρεπτί, από τις αλόγιστες ανθρώπινες ενέργειες, μας δείχνει τα δόντια της, στέλνοντας το μήνυμα πως ήρθε για τα καλά και σίγουρα θα μείνει επιδεινώνοντας συνεχώς τις συνθήκες διαβίωσής μας σ΄ αυτόν τον μπλε πλανήτη που είναι το μοναδικό μας σπίτι.

Οι Λονδρέζοι, μικροί και μεγάλοι ξεχύνονται στα κοντινά και μακρινά πάρκα, βολτάρουν στις όχθες των docks και του Τάμεση και παίρνουν ανάσες δροσιάς τα σαββατοκύριακα στις κοντινές παραλίες του Μπράιτον, του Μαργκέιτ και του Φόλκεστον. Οι άνθρωποι της βρετανικής πρωτεύουσας συνειδητοποιούν πως τα καλοκαίρια τους τώρα πια κάπως έτσι θα κυλούν.

Photo: wix.com

Σε τούτο τον τόπο μέχρι τώρα η επίσημη έναρξη του καλοκαιριού γινόταν με τις Βασιλικές Ιπποδρομίες του Ascot (Άσκοτ), στα τέλη Ιουνίου, ένα από τα πιο διάσημα, αθλητικά και κοινωνικά γεγονότα στον κόσμο, γεμάτα πολυτέλεια και χλιδή, όπου οι Βρετανοί επιδεικνύουν τον πλούτο τους, οι κυρίες τα εκκεντρικά καπέλα τους και φυσικά τα... καθαρόαιμα άλογά τους σε ιπποδρομίες αγώνων.

Το Ascot ιδρύθηκε το 1711 από τη Βασίλισσα Άννα και απέχει περίπου 10 χλμ. από το ονομαστό Κάστρο του Ουίνδσορ της βρετανικής βασιλικής οικογένειας.

Έργο του Lucian Freud

Η πρόσφατα εκλιπούσα Βασίλισσα Ελισάβετ Β' μάλιστα επισκεπτόταν τον ιππόδρομο αρκετά συχνά και όλο τον χρόνο, απολαμβάνοντας τις κούρσες των αγαπημένων της αλόγων και μάλιστα προς τιμήν της διεξάγεται στην πίστα τον Ιούλιο το Queen Elizabeth Stakes. Ένας αγώνας πρωταθλητών, ανοιχτός σε άλογα ηλικίας τριών ετών και άνω, σε απόσταση 1 μιλίου (1.609 μέτρων).

Η δια βίου αγάπη της Βασίλισσας Ελισάβετ για τα άλογα καθόρισε μεγάλο μέρος της βασιλείας της και συγκεκριμένα προσδιόρισε μια επιλεγμένη ομάδα προσωπικών αγαπημένων αλόγων στους στάβλους ιππασίας, τα οποία έπαιρναν μέρος σε αγώνες και είχαν κερδίσει αρκετά τρόπαια στο Άσκοτ και αλλού. Εκείνη, ξεκίνησε την ιππασία όταν ήταν μόλις τριών ετών και μάλιστα εθεάθη να ιππεύει, σε ηλικία 95 ετών.

Υπήρξε αναμφισβήτητα η πιο διάσημη ιδιοκτήτρια αλόγων κούρσας της Βρετανίας. Ως ιδιοκτήτης καθαρόαιμων, έχει πάνω από 23 νικητές στο Royal Ascot και έχει κερδίσει εκατομμύρια λίρες από τα άλογά της. Το πιο αγαπημένο της άλογο ιππασίας, ήταν το Burmese, μια μαύρη φοράδα, δώρο από την Βασιλική Καναδική Έφιππη Αστυνομία, το οποίο αποκλειστικά και μόνον αυτή ίππευσε για 18 παρελάσεις Trooping the Colour.

photo: wix.com

Το Trooping the Colour είναι μια εντυπωσιακή παρέλαση με τελετουργία και εκδηλώσεις, που πραγματοποιείται κάθε χρόνο στο Λονδίνο αρχές Ιούνη, για να εορταστούν επίσημα τα γενέθλια του εκάστοτε Μονάρχη. Στην εκδήλωση η μεγάλη πομπή με τους έφιππους γαλαζοαίματους, με περισσότερους από 1.400 στρατιώτες, 400 μουσικούς και 200 εντυπωσιακά άλογα από τους στάβλους της βασιλικής Ιππικής Φρουράς, καταλήγουν στα ανάκτορα του Μπάκιγχαμ μέσω της μεγάλης λεωφόρου The Mall όπου συγκεντρώνεται και ο κόσμος, για να απολαύσουν όλοι μαζί τις πτήσεις των αεροσκαφών της RAF.

photo: wix.com

Ναι, οι Βρετανοί αγαπούν πολύ τα άλογα! Αυτό δεν αποτελεί έκπληξη καθώς πουθενά στον κόσμο δεν θα βρούμε ανθρώπους να παρακολουθούν με τέτοιο πάθος ιπποδρομίες. Τα στοιχήματα σε ιπποδρομίες είναι μια από τις παλαιότερες δραστηριότητες τους και πρόκειται για μια βιομηχανία πολλών δισεκατομμυρίων λιρών στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Το ζώο όμως έχει επίσης μεγάλη ιστορική και πολιτιστική σημασία στη χώρα. Τα άλογα έπαιξαν βασικό ρόλο στη διαμόρφωση της ιστορίας της Βρετανίας. Ο William the Conqueror of Normandy (Γουλιέλμος ο Κατακτητής της Νορμανδίας), με 3000 άλογα στον στρατό του, εκθρόνισε τον King Harold (βασιλιά Χάρολντ) τον Οκτώβριο του 1066 και έγινε ο νέος βασιλιάς της Αγγλίας, και μνημονεύεται δεόντως.

Τα άλογα υπάρχουν στις καθημερινές αγγλικές εκφράσεις, «work like a horse» (εργάζομαι σαν άλογο) και «eat like a horse» (τρώω σαν άλογο). Υπάρχουν φράσεις όπως «horseplay» (που σημαίνει θορυβώδης συμπεριφορά) ή «straight from the horse's mouth» (κατευθείαν από το στόμα του αλόγου), που σημαίνει πληροφορίες που προέρχονται από την αρχική πηγή, πιθανότατα η φράση να προέρχεται από την πρακτική της εκτίμησης της ηλικίας ενός αλόγου ελέγχοντας τα δόντια του. 

Ο James Watt βασίστηκε στα άλογα ως αναφορά, ονομάζοντας τη διάσημη μονάδα ισχύος του «horsepower» (ιπποδύναμη), ενώ συναντάμε το όνομά τους σε πολλά φυτά και έντομα, horse chestnut (αγριοκάστανο) , horseradish (χρένο), horse-fly (αλογόμυγα), και horse-parsley (αγριοσέλινο).

Η επιρροή των αλόγων μπορεί ακόμη και να φανεί στους χάρτες με τοποθεσίες να ονομάζονται Horsley που σημαίνει «ξέφωτο για άλογα», Horsmonden είναι «δασικός βοσκότοπος όπου πίνουν από ρυάκι τα άλογα» και Horsham, ένα σαξονικό όνομα, πιθανότατα να σημαίνει «χωριό όπου φυλάσσονται άλογα».

Με διασημότερα τα άλογα στην φύλαξη των αλλαγών της φρουράς δηλαδή των King's Guards στο Μπάκιγχαμ, θα συναντήσουμε οποιαδήποτε ώρα της ημέρας αστυνομικά άλογα με έφιππους αστυνόμους που περιπολούν, στο κέντρο του Λονδίνου, στα πάρκα και σε πυκνοκατοικημένες περιοχές που δεν είναι προσβάσιμες σε περιπολικά ή ποδήλατα.

Είναι ειδικά εκπαιδευμένα και ήρεμα ζώα, τα οποία χρησιμοποιούνται από τους αναβάτες τους, για περιπολίες υψηλής ορατότητας λόγω του ύψους τους, διαχείριση και διασπορά πλήθους ανθρώπων λόγω του μεγάλου μεγέθους τους, στην αποτροπή του εγκλήματος αλλά και την διερεύνηση σε στενές ή απόκρημνες περιοχές.

Το πιο εντυπωσιακό, το ομορφότερο άτι όμως που θα συναντήσει κάποιος στην βρετανική πρωτεύουσα, ξεπετάγεται ρωμαλέο και δυνατό στην αίθουσα 34 της National Gallery (Εθνική Πινακοθήκη) στην πλατεία Τραφάλγκαρ, στην καρδιά του Λονδίνου.

Το τριών μέτρων άλογο φαντάζει στιβαρό να σηκώνεται στα πίσω πόδια του στο βάθος του κεντρικού διαδρόμου, καθώς ο επισκέπτης της πινακοθήκης ανεβαίνει τα σκαλιά της κεντρικής εισόδου. Το σφριγηλό αραβικό καθαρόαιμο έχει όνομα, είναι ο Whistlejacket.

Πρόκειται για έναν από τους σημαντικότερους βρετανικούς πίνακες του 18ου αιώνα, και είναι ίσως το πιο γνωστό πορτρέτο αλόγου. Είναι επίσης ευρέως αναγνωρισμένο ως το αριστούργημα του George Stubbs (Τζορτζ Σταμπς, 25 Αυγούστου 1724 – 10 Ιουλίου 1806). Ο αραβικός επιβήτορας με το υπέροχο καστανό χρώμα, είχε κερδίσει μια διάσημη νίκη στο Γιορκ το 1759, αλλά μέχρι το 1762 είχε αποσυρθεί από τους αγώνες.

Ανήκε στον Charles Watson-Wentworth, 2ο Μαρκήσιο του Ρόκινγχαμ (13 Μαΐου 1730 – 1 Ιουλίου 1782), ο οποίος ανέθεσε στον Stubbs να ζωγραφίσει ένα αναμνηστικό πορτρέτο του αλόγου του σε φυσικό μέγεθος, σε κλίμακα μάλιστα που ήταν περισσότερο κατάλληλη για ομαδικό πορτρέτο ή για ιστορικό πίνακα.

Ο Whistlejacket είναι ελεύθερος, δεν ιππεύεται! Ο Stubbs στον τεράστιο καμβά έχει αποκλείσει οποιαδήποτε αναφορά σε αναβάτη, σε εξοπλισμό ιππασίας ή σε τοποθεσία, ζωγραφίζοντας το υπέροχο άλογο που εκτρέφεται σε ένα ουδέτερο φόντο απαλού χρυσού, ώστε να δίνεται έμφαση μόνο στην εύρωστη φιγούρα του αλόγου.

Το άτι χωρίς περιορισμούς, μακριά από τον ανθρώπινο έλεγχο, είναι η ενσάρκωση της απεριόριστης φυσικής δύναμης, ενός ελεύθερου πνεύματος που καλπάζει με δύναμη, καθώς προαναγγέλλει τον εορτασμό της φύσης από τον Ρομαντισμό.

Ο George Stubbs, υπήρξε ένας σημαντικότατος, αυτοδίδακτος, ρομαντικός Άγγλος ζωγράφος, του 18ου αιώνα, γεννημένος στο Λίβερπουλ, γιος ενός εργάτη δέρματος, πέρασε τα πρώτα χρόνια της καριέρας του στο βορρά, ζωγραφίζοντας πορτρέτα και αναπτύσσοντας το ενδιαφέρον του για την ανατομία.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1740 έζησε στο Γιορκ και παρείχε τις εικονογραφήσεις για μια πραγματεία για τη μαιευτική. Μετά από μια σύντομη επίσκεψη στη Ρώμη το 1754, εγκαταστάθηκε στο Λινκολνσάιρ, όπου έκανε έρευνα για τη σημαντική του δημοσίευση, «Η Ανατομία του Αλόγου». Γύρω στο 1758 μετακόμισε στο Λονδίνο, το οποίο παρέμεινε για πάντα η βάση του.

Έλαβε την παραγγελία να ζωγραφίσει τον Whistlejacket, σε φυσικό μέγεθος, το 1762, ένα δυναμικό πορτρέτο αυτού του πανέμορφου αλόγου κούρσας. Η παραγγελία που προήλθε από τον ιδιοκτήτη του, τον Μαρκήσιο, ο οποίος τελικά του παρήγγειλε 12 συνολικά πίνακες.

Ο Μαρκήσιος του Ρόκινγχαμ ήταν ένας από τους πλουσιότερους άνδρες στην Αγγλία - και υπήρξε μάλιστα για λίγο Πρωθυπουργός - και είχε δημιουργήσει μια σημαντική συλλογή κλασικής γλυπτικής, πολλά από τα οποία απέκτησε κατά τη διάρκεια του Grand Tour στην Ιταλία από το 1748 έως το 1750. Αυτό το πολυετές ταξίδι ήταν μια εκπαιδευτική ιεροτελεστία μετάβασης προς την ωριμότητα, για τους πλούσιους νέους Βρετανούς και Βορειοευρωπαίους αριστοκράτες, για τη μελέτη της κλασικής τέχνης, της αρχιτεκτονικής και της ιστορίας.

Η κύρια κατοικία του μαρκήσιου, το Wentworth House (τώρα γνωστό ως Wentworth Woodhouse) στο Γιορκσάιρ, ήταν ιδανικό για την έκθεση αγαλμάτων - και μεγάλων πινάκων όπως αυτός του Whistlejacket. Εκτός από τη συλλογή γλυπτών, άλλα μεγάλα πάθη του Ρόκινγχαμ ήταν η εκτροφή αλόγων κούρσας και ο τζόγος.

Το 1762 ο George Stubbs πέρασε αρκετούς μήνες στο Wentworth House και ολοκλήρωσε πέντε πίνακες που του πληρώθηκαν τον Αύγουστο, άμεσα με την ολοκλήρωση. Αυτά περιελάμβαναν τα έργα “Mares and Foals without a Background” (Φοράδες και Πουλάρια χωρίς Φόντο), τον αριστουργηματικό Whistlejacket και δύο άλλους “Stallions in the Wentworth” (Επιβήτορες στο Wentworth), με τα συγκλονιστικά, Joshua Cobb, και The Head Groom.

Οι επιδόσεις του Whistlejacket ως άλογο κούρσας ήταν μέτρια. Μόνο αφού ο πρώτος ιδιοκτήτης του, ο Sir William Middleton, τον πούλησε στον Λόρδο Rockingham, ο δεκάχρονος αραβικός επιβήτορας πέτυχε τη μεγαλύτερη επιτυχία του και την εθνική φήμη του, όταν κέρδισε έναν κρίσιμο αγώνα στο York τον Αύγουστο του 1759.

Αυτός ήταν και ο τελευταίος του αγώνας, καθώς στη συνέχεια αποσύρθηκε για να χρησιμοποιηθεί ως αρσενικό ζώο αναπαραγωγής. Η διάσημη νίκη του Whistlejacket δεν ήταν, ωστόσο, ο κύριος λόγος για την παραγγελία. Ως εκτροφέας αλόγων, ο Rockingham γνώριζε ότι το Whistlejacket ήταν ένα εξαιρετικό δείγμα καθαρόαιμου αραβικού δείγματος με τα καλύτερα χαρακτηριστικά της ράτσας.

Το τρίχωμα του Whistlejacket ήταν ένα πλούσιο χάλκινο καστανό και είχε μια καστανόξανθη ουρά και χαίτη που άνοιγαν σε λευκό - λέγεται ότι ήταν το χρώμα των αρχικών άγριων αλόγων της Αραβίας. Το κεφάλι του ήταν μικρό και κωνικό με ένα πλατύ μέτωπο, λεπτεπίλεπτα διαμορφωμένα αυτιά και μεγάλα φαρδιά ρουθούνια. Είχε ένα κοίλο προφίλ - σαν γαζέλας - με το κεφάλι να ενώνεται με τον λαιμό σε μια ογκώδη τοξωτή καμπύλη.

Το έργο του Stubbs δεν ήταν απλώς να ζωγραφίσει απλά ένα άλογο, αλλά να ζωγραφίσει ένα πορτρέτο, τον χαρακτήρα και τα χαρακτηριστικά αυτού του συγκεκριμένου ζώου. Γνωρίζουμε πως η κατανόηση του Stubbs για την ανατομία των αλόγων ήταν αξεπέραστη μεταξύ των Βρετανών καλλιτεχνών της εποχής. Μεταξύ 1756 και 1758, είχε περάσει 18 μήνες στο χωριό Horkstow του Lincolnshire, ανατέμνοντας και μελετώντας άλογα.

Εργαζόμενος σε έναν αχυρώνα ειδικά εξοπλισμένο για να κρεμάει κουφάρια αλόγων από την οροφή, έκανε λεπτομερή σχέδια κάθε σταδίου των πολλών ανατομών που ολοκλήρωσε. Αυτές οι μελέτες αποτέλεσαν τη βάση μιας σειράς χαραγμένων πλακών, τις οποίες δημοσίευσε το 1766 με τίτλο «Η Ανατομία του Αλόγου».

Ωστόσο, παρά την επιστημονική του κατανόηση της ανατομίας του αλόγου, ο Stubbs παίρνει ελευθερίες έκφρασης με τη στάση του Whistlejacket, δείχνοντας περισσότερο από το σώμα του από ό,τι θα ήταν δυνατό σε μια φυσική στάση, προκειμένου να ενισχύσει το δραματικό εφέ του πορτρέτου. Για παράδειγμα, τόσο η ουρά όσο και το μέτωπο είναι ταυτόχρονα ορατά, όπως και το δεξί γόνατο και η κάτω πλευρά της οπλής.

Σε σύγκριση με τους δύο άλλους επιβήτορες του Wentworth Stud που απεικόνισε, ο Whistlejacket φαίνεται πιο άγριος και πιο μνημειώδης. Τα αυτιά του είναι καμπυλωμένα, άγρυπνα και τεντωμένα μας λένε ότι έχει επίγνωση της παρουσίας μας, έχει απαλό βελούδινο ρύγχος με τα ρουθούνια του ανοιγμένα. Τα διογκωμένα μάτια του συναντούν το βλέμμα μας και η λάμψη του λευκού γύρω από τις κόρες των ματιών τους ζωντανεύει.

Οι προσεκτικά καταγεγραμμένες φλέβες γύρω από τα μάτια και τη μύτη του κάνουν το προφίλ του να πάλλεται από ζωή, με την φιγούρα να ζωντανεύει και εύκολα μπορούμε να τον φανταστούμε να εκπνέει μια ζεστή ανάσα με άρωμα σανού.

Τόσο η κόμη όσο και η ουρά του είναι πιο γεμάτες, και η ακούρευτη χαίτη του είναι διατεταγμένη σε μια εντελώς φυσική πλεξούδα. Σε αντίθεση με τη λάμψη του λείου τριχώματος του Whistlejacket, ο Stubbs χρησιμοποιεί ορατό πινέλο για να ενισχύσει την υφή και την κίνηση της ουράς, ελεύθερη, χωρίς κοτσίδα.

Με τα μπροστινά του πόδια τραβηγμένα προς τα μέσα, το σώμα του Whistlejacket που σηκώνεται στρέφεται ελαφρώς προς τα δεξιά καθώς γυρίζει το κεφάλι του προς το μέρος μας. Σηκώνεται σε στάση levade, που χρησιμοποιείται συχνά στην ιππική δεξιοτεχνία, όταν ένα άλογο λυγίζει τα πίσω πόδια του σε ίση απόσταση, για να μεταφέρει όλο το βάρος του σώματός του για δύο ή τρία δευτερόλεπτα. Η καταπόνηση στα πόδια του είναι εμφανής, σε κάθε τένοντα και μυ. Μπορούμε να αναγνωρίσουμε τον Whistlejacket από τις λευκές «κάλτσες» του, τα σημάδια ακριβώς πάνω από τις οπλές των πίσω ποδιών του που αφήνουν μια μικρή υποψία σκιάς στο μονόχρωμο background και το μικρό λευκό σημάδι στο μέτωπό του, γνωστό ως «αστέρι».

Η στάση αυτή του ζώου πάντα με αναβάτη, ήταν συνήθως ένδειξη μεγαλοπρέπειας για έναν έφιππο ηγεμόνα ή στρατιωτικό διοικητή, και έχει χρησιμοποιηθεί προηγουμένως σε μεγάλα ηρωικά πορτρέτα ιππέων από καλλιτέχνες όπως ο Ρούμπενς και ο Βελάσκεθ.

Αλλά παρόλο που τα άλογα που σηκώνονται σε τέτοια πορτρέτα είναι εντυπωσιακά, παραμένουν πάντα υποταγμένα στον αναβάτη τους. Το πορτρέτο του Whistlejacket έχει εντελώς διαφορετικό χαρακτήρα, καθώς το πιο εντυπωσιακό χαρακτηριστικό του πίνακα - εκτός από την κλίμακα του (είναι σχεδόν τρία επί δυόμισι μέτρα) - είναι ακριβώς η όρθια στάση του, απουσία αναβάτη.

Σε άλλους ιππικούς του πίνακες, ο Stubbs συχνά αναφέρεται στα αθλητικά επιτεύγματα των θεμάτων του τοποθετώντας τα σε έναν ιππόδρομο και συμπεριλαμβάνει αναβάτες και αγόρια του στάβλου. Εδώ όμως, εξαλείφει τυχόν αναφορές σε αγώνες, εστιάζοντας αντ' αυτού στις ιδιότητες του Whistlejacket ως ένα εξαιρετικό φυσικό δείγμα καθαρόαιμου αλόγου.

Χωρίς φόντο ή λεπτομέρειες που να αποσπούν την προσοχή του θεατή από το κύριο θέμα, το Whistlejacket πιστεύεται πως είναι ένα μνημείο βασισμένο στην κλασική γλυπτική. Είναι η εικόνα ενός ζωντανού ζώου, ένα πορτρέτο βασισμένο στην ακριβή κατανόηση της ανατομίας, ένας εκφραστικός εορτασμός ενός τετράποδου απαλλαγμένου από ακινητοποιήσεις και σταθερές, απελευθερώνοντας ένα αχαλίνωτο άγριο πνεύμα της φύσης.

Αυτό το αριστούργημα του Stubbs και ένας από τους πιο διασημότερους πίνακες αλόγου που δημιουργήθηκαν ποτέ, είναι η ενσάρκωση της απεριόριστης φυσικής ενέργειας, της ζωντάνιας και ένα τέλειο δείγμα σωματικής υγείας, ευρωστίας.

Ένα καθαρόαιμο αραβικού γένους, το απαστράπτον «Whistlejacket» παρουσιάζει τα καλύτερα και εντονότερα χαρακτηριστικά της ράτσας του. Το πλούσιο χάλκινο καστανό τρίχωμά του έχει μια αστραφτερή λάμψη. Πήρε το όνομά του από αυτό το όμορφο χρώμα - ένα «Whistlejacket» είναι ένα μείγμα μελάσας και τζιν, χρώματος μαονιού που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία του κρυολογήματος. Ο θεατής μικραίνει μπροστά του, στέκεται με δέος μπρος στο απίθανης ομορφιάς έργο, στο απίστευτης ομορφιάς καθαρόαιμο άτι!

Η National Gallery βέβαια μας θύμισε και μας αποζημίωσε για ακόμη μια φορά με το έργο τού George Stubbs, καθώς στο αρχικό Δωμάτιο 1 των Γκαλερί, φρόντισε να δημιουργήσει μικρή έκθεση με τίτλο “Stubbs: Portrait of a Horse” με έργα αλόγων, αυτού του δεξιοτέχνη εικαστικού.

Οι εικόνες αλόγων του στην αίθουσα, εξακολουθούν να είναι από τις πιο ακριβείς που έχουν ζωγραφιστεί ποτέ, ενώ παράλληλα αποτυπώνουν τους μοναδικούς χαρακτήρες των καθαρόαιμων. Συναντιόμαστε με ένα από αυτά τα άλογα, τον Scrub, κι αυτός ζωγραφισμένος σε καμβά μεγάλης διάστασης. Δημιουργία του Stubbs γύρω στο 1762, βλέπουμε τον Scrub να εκτρέφεται σε ένα τοπίο, στην αγγλική φύση, όμως ξανά ελεύθερα και κυρίως χωρίς αναβάτη.

Η έκθεση αυτή επικεντρώνεται ακριβώς στη δημιουργία του «Scrub», η οποία συνοδεύεται από άλλους πίνακες και σχέδια του καλλιτέχνη. Ο πίνακας με ολόκληρο τίτλο 'Scrub, a bay horse belonging to the Marquess of Rockingham' (1762) είναι αυτό που λέει ο τίτλος, ένα χαρακτηριστικό “ bay horse”, ένα άλογο με μοτίβο χρώματος στο τρίχωμά του, που χαρακτηρίζεται από ένα κοκκινωπό-καφέ ή σε μαόνι απόχρωσης σώμα με διακριτές συμπαγείς μαύρες «μύτες»—οι οποίες περιλαμβάνουν τη χαίτη, την ουρά, τα κάτω άκρα και τις άκρες των αυτιών. Αυτό είναι ένα από τα πιο κοινά και αναγνωρίσιμα χρώματα αλόγων παγκοσμίως.

Ο Scrub ανήκε κι αυτός στον Μαρκήσιο του Ρόκινγχαμ, αλλά αποφασίζει να μην αγοράσει τον πίνακα που δημιούργησε ο Stubbs. Εκείνος τον κράτησε για τα επόμενα 20 χρόνια, πουλώντας τον στον William Wynne Ryland, (Γουίλιαμ Γουίν Ράιλαντ, 1738–1783), έναν έμπορο πινάκων, χαράκτη και πλαστογράφο, που προσπάθησε - ανεπιτυχώς - να τον πουλήσει στην Ινδία. Κατεστραμμένος στη θάλασσα, ο πίνακας επιστράφηκε στον Stubbs και πουλήθηκε από το στούντιο του μετά τον θάνατό του.

Η έκθεση επίσης περιλαμβάνει, την ολοκληρωμένη πραγματεία του Stubbs, «Η Ανατομία του Αλόγου (Συμπεριλαμβανομένης μιας συγκεκριμένης περιγραφής των οστών, των χόνδρων, των μυών, των περιτονιών, των συνδέσμων, των νεύρων, των αρτηριών, των φλεβών και των αδένων. Σε δεκαοκτώ πίνακες, όλα φτιαγμένα από τη φύση)» (1766) και έξι πρωτότυπα σχέδια εργασίας και ολοκληρωμένες μελέτες - όλα δανεισμένα από τη Βασιλική Ακαδημία Τεχνών (Royal Academy of Arts).

Η δεύτερη ομάδα έργων που παρουσιάζεται εδώ στην μικρή έκθεση, είναι το “The Turf Project”, που χρονολογείται προς το τέλος της καριέρας του καλλιτέχνη και αντικατοπτρίζει πόσο στενά είχε συνδεθεί ο Stubbs με πίνακες ιπποδρομιών.

Γύρω στο 1790, ένας ανώνυμος χορηγός προσέγγισε τον Stubbs για να δημιουργήσει μια σειρά από πορτρέτα των πιο διάσημων αλόγων κούρσας στη Βρετανία, καταγράφοντας 50 χρόνια ιστορίας των ιπποδρομιών. Θα περιλάμβανε πορτρέτα αλόγων όπως το Eclipse και το Gimcrack. Πολλά θα ήταν αντίγραφα προηγούμενων έργων του, ενώ άλλα θα ήταν νέες δημιουργίες.

Το έργο τελικά εγκαταλείφθηκε λόγω απώλειας χρηματοδότησης, αν και 16 πίνακες ολοκληρώθηκαν και εκτέθηκαν το 1794 στην Turf Gallery στην οδό Conduit. Χαρακτικά έγιναν επίσης για το «A Review of the Turf» σε δύο μεγέθη από τον γιο του καλλιτέχνη.

Δύο πίνακες που σχετίζονται με αυτή τη σειρά είναι πρώτα το «Dungannon, with a Lamb», 1793. Ο Dungannon ήταν ένα άλογο αγώνων και πρωταθλητής. Αυτό το πορτρέτο του καταγράφει την προσκόλλησή του σε ένα πρόβατο που είχε μπει στο στάβλο του και έγιναν αχώριστοι.

Ενώ το «Mambrino», (1779/ ή 1793;) απεικονίζει το ομώνυμο καλαίσθητο λευκό άλογο, που είχε μια επιτυχημένη καριέρα στους αγώνες και θεωρούνταν από τον Stubbs ως «τόσο όμορφο και ζωντανό θέμα για ζωγραφική».

Το άλογο! Το ατίθασο, τετράποδο θηλαστικό, με τις δυνατές οπλές και την πλούσια χαίτη, που παραμένει στους αιώνες, το σύμβολο της ελευθερίας, της άγριας δύναμης, της αντοχής και της περηφάνιας. Σύμβολο εξουσίας αλλά και θάρρους, λειτουργεί πολλές φορές ως ο καθρέφτης των συναισθημάτων μας για να ξεπερνάμε τα εμπόδια και τις βαθιές κρίσεις.

Τα άλογα! Ρωμαλέα ζώα με αρμονικές αναλογίες, ζωντανά μοναδικής ομορφιάς, με μεγάλη νοημοσύνη και ενσυναίσθηση, έχει το καθένα τους ξεχωριστά τον δικό του χαρακτήρα, που ο καταπληκτικός Stubbs, αριστουργηματικά κατάφερε να απεικονίσει στα πορτρέτα τους που αποτελούν σταθμό στην ιστορία της τέχνης.

------------

** Πληροφορίες για το μοναδικής ομορφιάς έργο “Whistlejacket”, στο Δωμάτιο 34, στη National Gallery (Εθνική Πινακοθήκη) στο Λονδίνο, μπορείτε να βρείτε εδώ: https://www.nationalgallery.org.uk/paintings/george-stubbs-whistlejacket

** Πληροφορίες για την έκθεση “Stubbs: Portrait of a Horse”, στο Δωμάτιο 1, στη National Gallery (Εθνική Πινακοθήκη) στο Λονδίνο, μπορείτε να βρείτε εδώ: https://www.nationalgallery.org.uk/exhibitions/past/stubbs-portrait-of-a-horse#content

----------

**Photo: A. KATSIOULA