Διαστημικά σκουπίδια σε τροχιές…

Our Fragile Space : Οι φωτογραφίες από τον διάσημο επιστημονικό επικοινωνιολόγο και διαστημικό φωτογράφο Max Alexander, μας ταξιδεύουν στο περιβάλλον της Γης κοντά στο διάστημα, αναδεικνύοντας το σοβαρό ζήτημα των διαστημικών σκουπιδιών που βρίσκονται σε επικίνδυνα χαμηλή τροχιά γύρω από τον μπλε πλανήτη μας, υποστηρίζοντας δυναμικά τις πρωτοβουλίες στην καταπολέμηση αυτού τού καίριου ζητήματος

-----------

Δείτε το videopodcast στο YouTube κάνοντας κλικ επάνω

Ακούστε το podcast στο Spotify κάνοντας κλικ επάνω, ή στο Spotify for creators κάτω

---------------------

Από την Αγνή Κατσιούλα

---------------------

Προσοχή! Εδώ υπάρχουν διαστημικά σκουπίδια… και πρέπει να αναλάβουμε τις ευθύνες μας, μετά και από τα σχέδια της SpaceX, της Reflect Orbital και της Κίνας να εκτοξεύσουν συνολικά 1,25 εκατομμύρια δορυφόρους σε μια ήδη γεμάτη και ολοένα και πιο επικίνδυνη χαμηλή τροχιά γύρω από τη Γη. Μια εκπληκτική έκθεση με την υποστήριξη της Royal Astronomical Society (Βασιλική Αστρονομική Εταιρεία), απολαύσαμε στον προαύλιο χώρο του Burlington House, δηλαδή στην αυλή τής Royal Academy of Arts (Βασιλική Ακαδημία των Τεχνών), εδώ στο Λονδίνο. Χρησιμοποιώντας ένα ισχυρό μείγμα ρεπορτάζ και καλλιτεχνικής φωτογραφίας, θέλει να ευαισθητοποιήσει το πλατύ κοινό, ρίχνοντας φως στην κρίσιμη σημασία της βιωσιμότητας του διαστήματος και της προστασίας του νυχτερινού ουρανού.

Αυτή η συναρπαστική παρουσίαση σε εξωτερικό χώρο κάτω από φυσικό φως, παρέχει μια συγκλονιστική οπτική αφήγηση για τον «τέταρτο τομέα» περιβαλλοντικής ανησυχίας: το περιβάλλον της Γης κοντά στο διάστημα, ενώ παράλληλα υποστηρίζει τους ανθρώπους και τις πρωτοβουλίες που πρωτοστατούν ώστε να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα ρύπανσης. Η έκθεση έχει παρουσιαστεί σε όλο τον κόσμο, στα Ηνωμένα Έθνη τόσο στη Νέα Υόρκη όσο και στη Βιέννη, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις Βρυξέλλες και στα Lloyd’s του Λονδίνου. Σκοπός να κατανοήσουμε το πρόβλημα και να εξερευνήσουμε τους τρόπους με τους οποίους το πρόβλημα μπορεί να ξεπεραστεί.

-----------

«Flower Full Moon»! Η πανσέληνος των Λουλουδιών!… Πέρασε πριν λίγες μέρες, και για το Βόρειο ημισφαίριο, σήμανε την ώρα που η θερμοκρασία ανεβαίνει, φέρνοντας μας τις πρώτες σκέψεις για τις καλοκαιρινές διακοπές.

Το ολόγιομο φεγγάρι κοσμεί τον ουρανό στο πολυπολιτισμικό Λονδίνο. Λαμπερό, φωτεινό, σαν μεγάλο αερόστατο στέκει και αγναντεύει τον κόσμο μας από κει ψηλά.

Οι ουρανοξύστες στο Σίτι, στο Στράντφοντ και στο Κάναρι Γουάρφ θαυμαστά ανθρώπινα αρχιτεκτονικά δημιουργήματα απλώνουν τα θεόρατα κορμιά τους στα ύψη για να δηλώσουν την παντοδυναμία του πλούτου και της δύναμης. Λαμπυρίζοντα τέρατα που λούζονται από το χλωμό φως καθώς τα πέπλα της νύχτας πέφτουν απαλά πάνω στην πόλη.

Ο εαρινός ορίζοντας μας χαρίζει υπέροχα φλεγόμενα ηλιοβασιλέματα που μας ταξιδεύουν στους γεμάτους ένταση και χρώμα πίνακες του Μονέ. Και μόλις το φως κοπάσει στην Δύση το πρόσωπο του φεγγαριού στην Ανατολή, ένας τέλειος κύκλος εμφανίζεται για να προχωρήσει στο δρόμο του χωρίς σκαμπανεβάσματα, να ακολουθήσει την αιώνια τροχιά του.

Η πανσέληνος εδώ στα βόρεια έχει μια άλλη ομορφιά. Διαφορετική… Στιγμές νομίζεις πως φαίνεται πιο μεγάλη, πιο κρυστάλλινη και πιο φωτεινή…

Σύμφωνα με το «Old Farmer's Almanac», το όνομα «Flower Full Moon» που ακολουθεί το φεγγάρι αυτής της εποχής του Μαΐου ονομάζεται παγκοσμίως «Φεγγάρι των Λουλουδιών» επειδή φτάνει στα τέλη της άνοιξης στο Βόρειο Ημισφαίριο, ακριβώς τη στιγμή που τα αγριολούλουδα και τα λουλούδια του κήπου ανθίζουν.

Ο όρος «πανσέληνος» από την άλλη αναφέρεται στην «στιγμή» που η Γη μας βρίσκεται ακριβώς ανάμεσα στον ήλιο και τον φυσικό μας δορυφόρο.

Ανοιξιάτικο ευωδιαστό αεράκι, ρομάντζο, αναπόληση, και ευεργετική ηρεμία… Το φεγγάρι πλέει απαλά στον ουρανό της βρετανικής πρωτεύουσας και το μόνο που ταράζει την ηρεμία γύρω του είναι τα αεροπλάνα, άσπρα και κόκκινα μικρά σημαδάκια που σχίζουν το σκοτάδι με βιασύνη για να φτάσουν σε μακρινούς προορισμούς.

Photo: wix.com

Και τότε ονειρευόμαστε ταξίδια. Ταξίδια μακρινά, πολύ μακρινά… Να υπερπηδήσουμε την βαρύτητα που μας κρατά καθηλωμένους και να φτάσουμε ψηλά πάνω από τους αιθέρες. Να βγούμε στο διάστημα, να πετάξουμε, να δούμε με τα μάτια μας την άλλη πλευρά του φεγγαριού, να περιπλανηθούμε σε όλους τους πλανήτες του Ηλιακού μας Συστήματος, να βουτήξουμε σε όλους τους φυσικούς δορυφόρους τους, να μπούμε σε κυκλικές τροχιές και δακτύλιους, να απολαύσουμε χρώματα και νέφη αερίων που διαθλούν το φως του ζωοδότη και απλησίαστου Ήλιου μας που ακόμα φλέγεται και εκρήγνυται, ένας τεράστιος γίγαντας στο κέντρο των πλανητών.

Κάθε φορά κάτω από το φως του φεγγαριού που νοερά ταξιδεύω και αιωρούμαι σε φανταστικές τροχιές, έρχεται η ενδοσκόπηση… Οι σκέψεις και η καρδιά πλημμυρίζει από πρωτόγνωρα συναισθήματα, κάθε φορά. Διαφορετικά ίσως ανάλογα την χρονική συγκυρία και τις καταστάσεις γύρω αλλά με την ίδια ένταση.

Screenshot : "Blade Runner", του Ρίντλεϊ Σκοτ, 1982

Οι μουσικές του σύμπαντος μέσα από την αστρόσκονη, τους γαλαξίες και τα νέφη αστέρων στο τέλος με οδηγούν στον εξαίρετο μονόλογο του Ρόι, του ανθρωποειδούς που ενσαρκώνει ο υπέροχος Ρούτγκερ Χάουερ στο κινηματογραφικό έργο «Blade Runner» του Ρίντλεϊ Σκοτ (1982) στην σκηνή λίγο πριν πεθάνει από τις σφαίρες του διώκτη του Ντέκαρντ (Χάρισον Φόρντ): «Εχω δει πράγματα που δεν θα πιστέψεις. Σκάφη να καίγονται στην καμπύλη του Ωρίωνα. Είδα ακτίνες λέιζερ να γυαλίζουν στο σκοτάδι κοντά στην πύλη Tannhauser. Ολες αυτές οι στιγμές θα χαθούν στον χρόνο, όπως τα δάκρυα στη βροχή. Ωρα να πεθάνω».... Το «άψυχο ρομπότ», δείχνει στον δολοφόνο του τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος.

Και ξαφνικά η απεραντοσύνη του σύμπαντος δείχνει την προσωρινότητα. Ο άνθρωπος ασχολείται με τους πολέμους, τα οικονομικά μεγέθη και τους αριθμούς, τους εξοπλισμούς και τις κάθε είδους καταστροφικές πολιτικές για το περιβάλλον αντί να μεγαλουργεί.

Καταστρέφουμε τον πλανήτη και μιλάμε για την κλιματική αλλαγή χωρίς κάποιο παγκόσμιο πρόγραμμα ανάκαμψης. Ίσως αν κατανοήσουμε την λειτουργία των συστημάτων, την ιστορία της Γης μας να ανακαλύψουμε τρόπους για να προστατέψουμε την ζωή αυτού του δικού μας πλανήτη που πάνω του ταξιδεύουμε σε μαθηματικές τροχιές στο σύμπαν κι ακόμα πιο πέρα.

Αυτόν τον καιρό στο κέντρο του Λονδίνου ήρθε μια εκπληκτική φωτογραφική έκθεση, με την υποστήριξη της Royal Astronomical Society (Βασιλική Αστρονομική Εταιρεία), με τίτλο “Our Fragile Space”, που δημιουργήθηκε από τον διάσημο φωτογράφο του διαστήματος Max Alexander, που μας ταξιδεύει στο περιβάλλον της Γης κοντά στο διάστημα.

Ο αίθριος χώρος, η εσωτερική αυλή στο ιστορικό Burlington House γέμισε με τεράστιες απεικονίσεις που μας οδηγούν σε διαδρομές στο εγγύς διάστημα, αναδεικνύοντας το σοβαρό ζήτημα των διαστημικών σκουπιδιών.

Έχει παρουσιαστεί σε όλο τον κόσμο στα Ηνωμένα Έθνη τόσο στη Νέα Υόρκη όσο και στη Βιέννη, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις Βρυξέλλες και στα Lloyd’s του Λονδίνου, πριν καταλήξει στο εντυπωσιακό ξέφωτο του Burlington House.

Σκοπός του φωτογραφικού ταξιδιού μας, είναι για να κατανοήσουμε και να εξερευνήσουμε τους τρόπους με τους οποίους το πρόβλημα μπορεί να ξεπεραστεί. Η συγκλονιστική έκθεση, ρίχνει φως στην κρίσιμη σημασία της βιωσιμότητας του διαστήματος και της προστασίας του νυχτερινού ουρανού μέσα από ένα ισχυρό μείγμα ρεπορτάζ και καλλιτεχνικής φωτογραφίας.

Iδρυμένη το 1820, η Βασιλική Αστρονομική Εταιρεία (RAS) είναι μια επιστημονική εταιρεία και φιλανθρωπικό ίδρυμα με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο που προωθεί τη μελέτη της αστρονομίας, της επιστήμης του ηλιακού συστήματος, της γεωφυσικής και στενά συνδεδεμένων επιστημονικών κλάδων. Λειτουργεί ως η συλλογική φωνή για επαγγελματίες και ερασιτέχνες ερευνητές, φοιτητές και εκπαιδευτικούς σε αυτούς τους τομείς. 

Έδρα της Royal Astronomical Society (RAS) είναι το Burlington House, ένα εμβληματικό κτίριο του 19ου αιώνα. Βρίσκεται κοντά στο Piccadilly, ανάμεσα στο Green Park και το Piccadilly Circus, στο κέντρο του Λονδίνου. Αρχικά χτισμένο τη δεκαετία του 1660, χρησιμεύει ως η έδρα της Royal Academy of Arts (Βασιλικής Ακαδημίας Τεχνών) και αρκετών εξεχόντων επιστημονικών και ιστορικών ιδρυμάτων.

Η Βασιλική Αστρονομική Εταιρεία, διοργανώνει επιστημονικές συναντήσεις και εκδηλώσεις στο Burlington House, στο Λονδίνο, αλλά και σε όλη τη χώρα. Εκδίδει διεθνή ερευνητικά και ανασκοπικά περιοδικά, αναγνωρίζει τα εξαιρετικά επιτεύγματα με την απονομή μεταλλίων και βραβείων, διατηρεί μια τεράστια βιβλιοθήκη, υποστηρίζει την εκπαίδευση μέσω επιχορηγήσεων και δραστηριοτήτων, καθώς επίσης εκπροσωπεί την αστρονομία του Ηνωμένου Βασιλείου σε εθνικό και διεθνές επίπεδο

Η υπαίθρια έκθεση “Our Fragile Space”, ελεύθερη για το κοινό στον προαύλιο χώρο και κάτω από το φυσικό φως του Λονδρέζικου ουρανού, είναι δημιουργία και καθοδηγείται από τον διάσημο επιστημονικό επικοινωνιολόγο και διαστημικό φωτογράφο Max Alexander.

Παρουσιάζεται η αυξανόμενη απειλή που θέτουν τα διαστημικά σκουπίδια στο περιβάλλον και τον τρόπο ζωής μας - ανησυχίες που συμμερίζεται η RAS, ιδιαίτερα μετά τα σχέδια της SpaceX, της Reflect Orbital και της Κίνας να εκτοξεύσουν συνολικά 1,25 εκατομμύρια δορυφόρους σε μια ήδη γεμάτη και ολοένα και πιο επικίνδυνη χαμηλή τροχιά γύρω από τη Γη.

Ο Max Alexander είναι διεθνής φωτογράφος και δημιουργικός ειδικής στρατηγικής που ειδικεύεται στην οπτική αφήγηση για έγκριτους οργανισμούς, όπως το Αστεροσκοπείο SKA, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (European Space Agency) και ο Οργανισμός Διαστήματος του Ηνωμένου Βασιλείου (UK Space Agency). Από βραβευμένους με Νόμπελ επιστήμονες, μέχρι αστροναύτες, ο Alexander έχει απαθανατίσει με τον φακό του, τα άτομα που διαμορφώνουν την κατανόησή μας για το σύμπαν.

Η έκθεσή του "Our Fragile Space" λοιπόν, έχει λάβει διεθνή αναγνώριση για την συναρπαστική αφήγησή της σχετικά με τη βιωσιμότητα του τροχιακού περιβάλλοντος και έχει επηρεάσει τη διεθνή πολιτική για το διάστημα. Ως μέλος της Βασιλικής Αστρονομικής Εταιρείας, το πάθος του Alexander να κάνει το σύμπαν ουσιαστικό έχει οδηγήσει σε αρκετές υψηλού προφίλ, επιστημονικές εκθέσεις.

Έργα όπως τα "Explorers of the Universe" και "Illumating Atoms" έκαναν πρεμιέρα στο Royal Albert Hall πριν ξεκινήσουν τις εθνικές περιοδείες τους, ενώ το "Life in the Sun’s Atmosphere" τόνισε τη διασταύρωση της επιστήμης σχετικά με τον Ήλιο και την ενέργεια και του παγκόσμιου κινδύνου για το περιβάλλον μας.

Σε αυτή εδώ την έκθεση, οι εντυπωσιακές φωτογραφίες, ρίχνουν άπλετο φως στην κρίσιμη σημασία της διαστημικής βιωσιμότητας και της προστασίας του νυχτερινού ουρανού. Η παρουσίαση, σημειώνει σημαντική διεθνή αναγνώριση, χρησιμεύοντας ως ένα ισχυρό εργαλείο πολιτικής σε πολλούς από τους πιο σημαντικούς χώρους στον κόσμο για την ευαισθητοποίηση σχετικά με τη μεγαλύτερη κρίση που έχει αντιμετωπίσει η αστρονομία σε ολόκληρη την ύπαρξή της.

Οι εικόνες προσθέτουν βάρος σε ένα κατεπείγον ερώτημα που χρειάζεται μια παγκόσμια απάντηση - πώς αντιμετωπίζουμε ένα πρόβλημα που θα μπορούσε να έχει καταστροφικές συνέπειες όχι μόνο για την αστρονομία, αλλά για όλους μας;

Φέρνοντας την αόρατη πραγματικότητα των τροχιακών κινδύνων στο κοινό, το “Our Fragile Space” έχει μετατραπεί από μια παραδοσιακή έκθεση σε γκαλερί σε έναν ζωτικό καταλύτη για παγκόσμια διπλωματική και επιστημονική συζήτηση.

Προκαλώντας σκέψη και διδαχή, οι εικόνες αποκαλύπτουν μια σειρά οπτικών αφηγήσεων για τον περίφημο «τέταρτο τομέα» περιβαλλοντικής ανησυχίας, δηλαδή το περιβάλλον της Γης κοντά στο διάστημα, όπου βρίσκονται σε τροχιές εκατομμύρια γήινα αντικείμενα.

Η παγκόσμια εμβέλεια και προβολή, επέτρεψε στην έκθεση να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ της πολύπλοκης τροχιακής μηχανικής και της δημόσιας συνείδησης, υποστηρίζοντας τη διαχείριση των ουρανών μας σε διεθνές επίπεδο.

Η πιο σημαντική κληρονομιά της είναι ο ρόλος της στη διαμόρφωση της διεθνούς διαστημικής πολιτικής και η συμβολή της στο πλαίσιο In-Orbit Service, Assembly, and Manufacturing (ISAM) της Διαστημικής Υπηρεσίας του Ηνωμένου Βασιλείου. Σε αναγνώριση του αντίκτυπου του έργου, η ομάδα Our Fragile Space - συμπεριλαμβανομένων των Steve Kelly και Dr Stuart Clark - έλαβε το βραβείο Sir Arthur Clarke Team Media Award.

Φιλοξενούμενη και υποστηριζόμενη από την RAS, η έκθεση συνεχίζει να υποστηρίζει την προστασία των σκοτεινών και ήσυχων ουρανών, υποστηρίζοντας τη διατήρηση του νυχτερινού ουρανού ως κοινής ανθρώπινης κληρονομιάς ενάντια στην άνευ προηγουμένου επέκταση των δορυφόρων.

Ναι λοιπόν, ο νυχτερινός ουρανός αποτελεί κοινή ανθρώπινη κληρονομιά, ωστόσο αντιμετωπίζει μια άνευ προηγουμένου διπλή απειλή: τη φυσική συμφόρηση των διαστημικών σκουπιδιών και τον αντίκτυπο των δορυφορικών αστερισμών στους Σκοτεινούς και Ήσυχους Ουρανούς μας.

Η κάθε εντυπωσιακή εικόνα μεγάλης κλίμακας αφηγείται ιστορίες - από εργαστήρια κρούσης σωματιδίων υψηλής ταχύτητας έως τις εκτοξεύσεις πυραύλων στο Ακρωτήριο Κανάβεραλ, διερευνώντας τον τρόπο που η οπτική αφήγηση χρησιμεύει ως ζωτικό εργαλείο για την ενδυνάμωση της πολιτικής βιωσιμότητας του διαστήματος.

Το «Our Fragile Space» αυτή η πρωτοποριακή φωτογραφική έκθεση του Max Alexander, δείχνει παραστατικά και απτά, πόσο μεγάλη κυκλοφοριακή συμφόρηση υπάρχει στον τροχιακό χώρο στο εγγύς διάστημα της Γης μας, με δορυφόρους και διαστημικά σκουπίδια να περιφέρονται στις πυκνές τροχιές τους, με τους δορυφόρους να γεμίζουν ολοένα και περισσότερο τους ουρανούς μας με ταχύτατα αυξανόμενο ρυθμό και μας υποδεικνύει ότι πρέπει να είμαστε καλοί διαχειριστές αυτού του περιορισμένου χώρου που ανήκει σε όλους μας και σε κανέναν.

Βέβαια στο πλαίσιο αυτό πρέπει να αναφέρουμε πώς όλοι επωφελούμαστε από τη χρήση του διαστήματος. Από την άλλη πρέπει να συνειδητοποιήσουμε πως όπως ρυπαίνουμε τη γη, τους ωκεανούς, την ατμόσφαιρα τώρα συνεχίζεται και στο διάστημα. Κι εδώ ακριβώς έχουμε καθυστερήσει γιατί ήδη το πρόβλημα έχει δημιουργηθεί και η λύση της βιωσιμότητας του διαστήματος, με τις σχετικές οικονομικές ευκαιρίες, δεν έχει επιτευχθεί καθόλου.

Ο νυχτερινός ουρανός μας είναι ένα σημαντικότατο θέμα έργου, για όλη την ανθρωπότητα - με έμφαση στις αυτόχθονες επιστημονικές κοινότητες σε όλο τον κόσμο, για τη φωνή τους στην παρατήρηση του Σύμπαντος και την κατ’ επάγγελμα αστρονομία.

Οι φωτογραφίες του έρχονται να μας ταράξουν, να μας υπενθυμίσουν για να αναλάβουμε άμεσα παγκόσμια δράση καθώς η προστασία του νυχτερινού ουρανού δεν είναι απλώς μια επιστημονική αναγκαιότητα, αλλά μια πολιτιστική υποχρέωση προς όλους όσους ζουν κάτω από τους κοινούς μας ουρανούς.

Η ανθρωπότητα ήταν πάντα και μένει μέχρι και σήμερα θαμπωμένη από το διάστημα. Μια καθάρια νύχτα, εντυπωσιακά τα αστρικά νέφη του Milky Way, απλώνονται και ξεδιπλώνονται στο στερέωμα πάνω μας καθώς αριστοτεχνικά στροβιλίζονται εκατομμύρια έτη φωτός μακριά.

Κοιτάζουμε κι ονειρευόμαστε άστρα που γεννιούνται και ξεπηδούν από την κοσμική σούπα του Big Bang, της μεγάλης δημιουργικής έκρηξης, πύρινες δυνάμεις φτάνουν μέχρι το τέλος του Σύμπαντος εκεί που τα αέρια εκτονώνονται στο κενό, ιριδίζουσες ενεργειακές κενώσεις δημιουργούν χημικές ενώσεις και τοπία στο συμπαντικό σκοτάδι, με άστρα κόκκινους γίγαντες να γερνούν, λευκούς ενεργειακούς νάνους και βαριές μαύρες τρύπες να χάσκουν και να απορροφούν ύλη και ενέργεια εκεί που η μετρική διάσταση του χρόνου σπάει.

Συμπίεση, ώθηση, συρρίκνωση, έκρηξη, δημιουργία, και μέσα σε όλα αυτά τα υπέροχα που συμβαίνουν στους ουρανούς κι ακόμα πιο πέρα, ο δικός μας μοναδικής ομορφιάς μπλε πλανήτης, η Γη μας, ένα όχημα για όλους μας, στροβιλίζεται και διατρέχει το διάστημα, ταξιδεύει κι εμείς μαζί της στο άπειρο.

Θαυμαστά τα έργα της φύσης! Η Γη μας, ναι, είναι ένα από αυτά και πρέπει να καταλάβουμε βαθιά πως κινδυνεύει, με τις αλόγιστες συμπεριφορές μας που φέρνουν την κλιματική αλλαγή και την ρύπανση που πλέον επεκτείνεται και στο εγγύς διάστημα, γύρω μας.

Τέλος, προστατεύοντας και μελετώντας την Γη μας, μπορούμε να ανακαλύψουμε το μυστήριο και την φύση των αστεριών καθώς δεν πρέπει να ξεχνάμε πως ακόμα και ο άνθρωπος, όλοι μας, είμαστε φτιαγμένοι από την ύλη τους, γιατί η Γη και το διάστημα είναι κληρονομιά στις μελλούμενες γενιές, όταν εμείς θα έχουμε γίνει αστρόσκονη.

------------

**Πληροφορίες για την φωτογραφική έκθεση “Our Fragile Space” του Max Alexander, από την Royal Astronomical Society στην αυλή του Burlington House στο Λονδίνο, μπορείτε να βρείτε εδώ: https://ras.ac.uk/events-and-meetings/ras-public-events/our-fragile-space

----------

**Photo: A. KATSIOULA